X
تبلیغات
رایتل

معلومات عمومی + دانشنامه ویکی پدیا + سایت مرجع

سایت مرجع اطلاعات عمومی ، سایت مرجع مقالات ، سایت مرجع اطلاعات عمومی . معلومات عمومی . اسامی شاهنامه . اسامی ساختمان . اسم دختر شاهنامه ای . اسم دختر ایرانی در شاهنامه . اسامی زنان شاهنامه . اسامی دختر در شاهنامه . اسامی دخترانه شاهنامه . 15,331,201

پنج‌شنبه 24 تیر‌ماه سال 1395 ساعت 11:49 ق.ظ

باستان شناسی، دانش کشف روزگاران کهن



انسان شناسی

باستان شناسی، دانش کشف روزگاران کهن

باستان شناسی یکی از روش های شناخت انسان یا به بیانی دیگر زیرمجموعه ای از انسان شناسی است، چرا که بی گمان اگر موجودی به نام انسان هزارتوی تاریخ را طی نکرده بود، چنین دانشی نیز به وجود نمی آمد. کوزه های شکسته، زیورآلات فلزی، تابوت های گلی و دیگر اشیا زیرخاکی یا بقایای کاخ ها، قلعه ها، برج ها، آسیاب ها و آب انبارها نخستین چیزهایی هستند که معمولاً با شنیدن واژه باستان شناسی برای ما تداعی می شوند. اما باید گفت که باستان شناسی هدفش انسان است و نه شیء. به این معنی که از اشیاء به عنوان ابزاری برای شناخت روش زندگی و دیدگاه پیشینیان استفاده می شود. پژوهش تاریخچه زندگی نوع بشر از طریق باستان شناسی امکان پذیر است. از دلایل نا آشنا بودن ما درباره این دانش یکی کمبود متخصص و دیگری نداشتن مطالعه کافی و به جستجوی پاسخ پرسش هایمان رفتن است. پس به بیانی کوتاه خوب است بدانیم که رسالت واقعی باستان شناسی به دست آوردن آثار، نشانه ها و دلایلی از زندگی اقوام گذشته به منظور تحلیل و تفسیر علمی آن است. مطالعه تمدن و فرهنگ های ماقبل تاریخ به کمک و راهنمایی آثار و اشیاء کشف شده مربوط به آن زمان، همچنین شناسایی و تعیین هویت اسکلت ها و استخوان هایی که به طور اتفاقی از ناملایمات زمان و مکان محفوظ مانده اند همه بر عهده این دانش است.

داده های باستان شناختی از مشاهده مستقیم رفتار انسان سرچشمه نمی گیرند، چرا که انسان هایی که شناخت رفتارهایشان مد نظر است سده ها و حتی هزاره ها قبل از ما می زیسته اند؛ در نتیجه منشأ این دستاوردها مجموعه گسترده ای از بقایای حفاری شده و نشده است. پژوهشگرها هیچ پیام مدونی از جوامع ماقبل تاریخ، طرز زندگی آنها، وضعیت خانوادگی، باورها و آداب و رسوم، علایق و شادی ها و غم های آنها در دست ندارند، پس ناگزیر هستند به جستجوی نشانه ها و پیام هایی بپردازند که ما را از زندگی نیاکانمان آگاه می کنند. این کار نیز نیازمند صرف زمان و دقت کافی است، چرا که یافتن این نشانه ها آسان نیست. به علاوه، معمولاً مشکلات و اشتباهاتی در تفسیر این نشانه ها و درک کردن پیام آنها وجود دارد. با این حال نباید زیاد هم از دشواری کار دلسرد شد، چرا که قسمت اساسی داده های باستان شناسی حاصل از حفاری در طول بررسی های سطحی به دست می آیند. در چنین مواردی اطلاعات خام شامل دست افزارها، پراکندگی آنها در محوطه، محل شناسایی و موقعیتشان نسبت به هم، ریخت شناسی، دگرگونی اندازه و مورفولوژی آنها در سیر زمان است.

دو عامل در مطالعات باستان شناسی نقش اساسی دارند: یکی دوره های زمین شناسی و رویدادهای اقلیمی (مانند دوران سوم یا چهارم زمین شناسی) و دیگری دوره ها یا مراحل تکامل انسان و پیدایش ابزار (انسان اندیشه مند، پارینه سنگی و نوسنگی). حیات فرهنگی مردمان یک سرزمین با باستان شناسی رابطه مستقیم دارد. به عنوان مثال کاوشی که مدارکی مربوط به هزار سال پیش ایران را داشته باشد پژوهشی تاریخی به حساب می آید، ولی اگر در امریکا، مثلاً در حوالی می سی سی پی، به مدارک و آثاری از هزار سال پیش به دست آید پژوهش از نوع باستان شناسی خواهد بود. نگارنده کتاب «گرد شهر با چراغ در مبانی انسان شناسی»، «محمود روح الامینی»، در این باره می نویسد: « متأسفانه در مواردی فراوان در ایران، آثار تاریخی را آثار باستانی می نامند. مثلاً بنایی که زمان ساختن آن و گاهی نام سازنده آن و حتی مقدار هزینه و نام بنای آن مشخص است جزء آثار باستانی تلقی می شود. البته اگر هم بخواهیم «باستانی» را به معنی «قدیمی» به کار ببریم این مفهوم در ادبیات، دست کم دوره پیش از اسلام را شامل می شود.»

واژه باستان شناسی به معنای «پژوهش روی آن چه قدیمی است» به کار می رود. به باستان شناسی انسان شناسی تاریخی یا انسان شناسی ماقبل تاریخ نیز می گویند. معمولاً یک باستان شناس مردمانی را که پیش از اختراع خط وجود داشتند یا آنهایی که خود را در حاشیه فرهنگ غربی نگه داشته بودند مطالعه می کند. با این وجود، نباید کمک او را در شناخت و شفاف سازی مسائل مربوط به دوره های بعد از آن نادیده گرفت. دغدغه باستان شناس ها در رابطه با زمان و مکانی که فرهنگ های از میان رفته اشغال کرده بودند سبب شده است که این شاخه از دانش انسان شناسی روش های تاریخ گذاری را ایجاد کنند که در تثبیت تاریخ های نسبی و مطلق تقویم مؤثر بوده اند.

مطالعات باستان شناسی شامل 4 مرحله است: به دست آوردن اشیا از طریق حفاری، کشف اتفاقی، مطالعه سطحی و مشاهده هوایی هستند. کندن زمین اجتناب ناپذیر است، چرا که این کار به تنهایی محتوای دقیق اشیاء مکشوفه را به دست می دهد که بدون آن بسیاری از اهمیت آنها کاسته می شود.

منطقه های باستانی می توانند بسیار متنوع باشند و این بستگی به طبیعت آن محل دارد. می تواند یک قبر دور افتاده باشد، یا غاری که برای مدتی طولانی سکونت در آن وجود داشته است. همچنین می تواند کشتی غرق شده ای در اعماق دریا، بنایی که هنوز پا برجاست، یک مکان ساختمانی مدرن و بسیاری موارد دیگر باشد. پس از کشف بنا یا اشیاء باستانی پژوهشگرها آنها را بررسی و مطالعه می کنند تا از آنها سند و مدرکی ارائه دهند. شکل، مواد تشکیل دهنده، زمان ساخت همه اطلاعات ارزنده ای را در اختیار می گذارند. «تیپولوژی» یا مطالعه تغییر شکل اشیاء می تواند اشیاء به دست آمده از مکان های مختلف را به هم ربط دهد. در این مرحله همکاری مجموعه ای از ریاضی دانان و دانشمندان مورد نیاز است. در مرحله سوم نتایج باید در قالب گزارشی هماهنگ درآیند تا آشکار شود که در چه تاریخی چه اتفاقاتی رخ دادند. بالاخره در مرحله نهایی که معمولاً سخت ترین بخش کار نیز هست، باید به دنبال دلایلی گشت تا بتوان به شرح فرآیندهای تغییرات فرهنگی پرداخت.

*نگارنده: فرزانه پورمظاهری

نظرات (0)
برای نمایش آواتار خود در این وبلاگ در سایت Gravatar.com ثبت نام کنید. (راهنما)
نام :
پست الکترونیک : عدم نمایش ایمیل بعد از درج
وب/وبلاگ :